به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، سومین نشست «راه گفتوگو» با عنوان «شهروند، مسکن، زیرساخت اجتماعی» با حضور علی اعطا، مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور اجتماعی و حقوق شهروندی، عبدالرضا گلپایگانی عضو اصلی هیاتمدیره سازمان ملی زمین و مسکن، کاوه اسدپور رئیس مرکز توسعه و سیاستهای راهبردی وزارت راه و شهرسازی، حسین ایمانی جاجرمی دانشیار و رئیس موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران و جمعی از فعالان حوزه شهرسازی و معماری برگزار شد.
در این نشست، کارشناسان و مدیران حوزه شهرسازی از موضوعی گفتند که در بسیاری از پروژههای مسکن و توسعه شهری کمتر دیده شده است؛ اینکه ساختن خانه و خیابان و پارک، لزوماً به معنای ساختن زندگی اجتماعی نیست و بدون محله، فضای عمومی، ثبات سکونتی، امکان مشارکت و دسترسی برابر به زیرساختهای اجتماعی، شهر میتواند به مجموعهای از ساختمانها برای سکونت تبدیل شود، نه محیطی برای زندگی.
وقتی ساختن از زیستن جلو میزند؛ شهرها کجای مسیر، اجتماع را جا میگذارند؟
مسکن را میتوان ساخت، خیابان را آسفالت کرد، مدرسه و پارک را در نقشه جانمایی کرد و حتی مجموعهای از ساختمانهای جدید را در نقطهای از شهر یا بیرون از آن بالا برد؛ اما هیچکدام به تنهایی تضمین نمیکند که آنجا «محله» شکل گرفته باشد. محله چیزی فراتر از کالبد است؛ مجموعهای از روابط، آشناییها، اعتمادها، خاطرات، مشارکتها و تجربههای مشترک است که در طول زمان شکل میگیرد.
این موضوع، محور اصلی نشستی بود که با موضوع زیرساختهای اجتماعی برگزار شد؛ نشستی که در آن کارشناسان و مدیران حوزه شهرسازی، از کتابخانه و پیادهرو و پارک محله تا اجارهنشینی، طراحی مسکن، فضای عمومی، مشارکت مردم و حتی کافهها را به عنوان اجزای مؤثر در شکلگیری یا تضعیف روابط اجتماعی بررسی کردند.
در این نشست، علی اعطا، مشاور وزیر راه و شهرسازی در امور اجتماعی و حقوق شهروندی، با تأکید بر ضرورت اجتماعیتر شدن سیاستها و تصمیمات وزارت راه و شهرسازی، گفت: ابعاد مربوط به روابط میان انسانها و تأثیر هر سیاست و اقدام بر مناسبات اجتماعی باید از مرحله سیاستگذاری تا بهرهبرداری مورد توجه قرار گیرد.
وی گفت: برای رسیدن به این هدف، باید درباره مفاهیم مرتبط با شهر، مسکن و زندگی اجتماعی گفتوگو کرد و علاوه بر صاحبنظران، از ظرفیت انجمنهای تخصصی و نهادهای مدنی نیز بهره گرفت.
اعطا همچنین از برگزاری نشستهای بعدی در این چارچوب خبر داد و با اشاره به ضرورت تداوم گفتوگو میان متخصصان و سیاستگذاران، بر تلاش برای ایجاد نتایج ملموس در ادامه فعالیت این کارگروه تأکید کرد.
زیرساخت اجتماعی باید در سیاستهای شهری دیده شود
عبدالرضا گلپایگانی، عضو هیأت مدیره سازمان ملی زمین و مسکن و مدیرعامل پیشین شرکت بازآفرینی شهری ایران نیز، با اشاره به تجربه پروژههای بازآفرینی و توسعه شهری، بر اهمیت ایجاد فضاهای اجتماعی و عمومی در شهرها تأکید کرد.
وی با اشاره به اجرای پروژههای متعدد در شهرهای مختلف کشور، گفت: بخشی از این پروژهها شامل کتابخانه، مدرسه، فضاهای بهداشتی، پیادهراه و بازارهای تاریخی است و ایجاد فضاهایی برای حضور و تعامل مردم میتواند به شکلگیری رویدادها و روابط اجتماعی کمک کند.
گلپایگانی همچنین بر ضرورت توجه به مشارکت مردم در شکلگیری فضاهای شهری تأکید کرد و توضیح داد: در برخی پروژهها، همراهی مردم و نمایندگان محلی در پیشبرد طرحها مؤثر بوده است. وی در عین حال خواستار آن شد که نتایج مباحث این نشست در قالب پیشنهادهای مشخص برای سیاستگذاری در وزارت راه و شهرسازی دنبال شود.
امر اجتماعی جایگاه مناسبی در دولت ندارد
حسین ایمانی جاجرمی، رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران، نیز با بیان اینکه امر اجتماعی جایگاه مناسبی در ساختار دولت ندارد، بر ضرورت به رسمیت شناختن تنوع اجتماعی و تفاوت گروههای مختلف در سیاستگذاری تأکید کرد.
وی بیان کرد: سیاستهای شهری و مسکن باید گروههای مختلف اجتماعی را در نظر بگیرند و هیچ گروهی نباید از خدمات و امکانات شهری کنار گذاشته شود. ایمانی جاجرمی همچنین با اشاره به تجربه شهرک اکباتان، مشارکت ساکنان در مدیریت و پیگیری مسائل محلی را در کنار طراحی محیطی و پیشبینی فضاهای باز، از عوامل مؤثر در تداوم حیات اجتماعی این شهرک دانست.
رئیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران با تأکید بر اهمیت مشارکت مردم در طراحی، ساخت و نگهداری فضاهای شهری، گفت: این موضوع باید در سیاستهای وزارت راه و شهرسازی مورد توجه قرار گیرد و ساختارهای دولتی نیز به سمت گفتوگو و مشارکت بیشتر با مردم حرکت کنند.
تأکید حاضران بر پیوند مسکن و زندگی اجتماعی
در ادامه این نشست، سایر حاضران نیز درباره موضوعاتی همچون ثبات سکونت و تأثیر قراردادهای اجاره بر شکلگیری هویت محلهای، اهمیت فضاهای عمومی و پیادهراهها، نقش کتابخانهها و فضاهای فرهنگی، ضرورت تقویت نهادهای محلی، مشارکت شهروندان، تفاوت نیازهای گروههای اجتماعی و ضرورت توجه به سالمندان، کودکان و گروههای کمبرخوردار بحث و گفتوگو کردند.
همچنین تجربه شهرهای جدید و پروژههایی مانند مسکن مهر، نسبت میان کالبد مسکن و کیفیت زندگی، نقش کافهها و دیگر فضاهای عمومی در شکلگیری روابط اجتماعی و ضرورت توجه به پیوست اجتماعی و حتی طراحی اجتماعی پیش از شکلگیری کالبد شهری از دیگر محورهای مطرحشده در این نشست بود.
در پایان نشست، از عبدالرضا گلپایگانی به مناسبت پایان مسئولیت وی در شرکت بازآفرینی شهری ایران و خدمات وی در این شرکت پیش از ادغام آن در سازمان ملی زمین و مسکن قدردانی شد.